ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން ދުވަހެކެވެ. މޫސާ عَلَيهِ السَّلام ބަނޫ އިސްރާއީލުގެ މީހުންނަށް ޢަޖާއިބުކުރުވަނިވި، އަސަރުގަދަ ވާހަކަފުޅެއް ދެއްކެވިއެވެ. އެ ވާހަކަފުޅު ނިންމަވާލެއްވުމާއެކު މީހަކު ތެދުވެ ދެންނެވިއެވެ. "އޭ ﷲގެ ނަބިއްޔާއެވެ! މި ބިންމަތީގައި ކަލޭގެފާނަށްވުރެ ޢިލްމުވެރި މީހަކު އެބަހުރިތޯއެވެ؟" އެކަލޭގެފާނަކީ މެދުވެރިއެއްނެތި ﷲ ބަސްވަޙީކުރެއްވި ކަލޭގެފާނު ކަމުގައިވާތީއާއި، ރަސޫލެއްކަމުގައިވާތީ، އެކަލޭގެފާނަށްވުރެ ޢިލްމުވެރި އިންސާނަކު މި ބިންމަތީގައި ނެތްކަމަށް ހީފުޅުކުރައްވައި، އެ ސުވާލުގެ ޖަވާބުގައި އެފަދަ މީހަކު ނެތްކަމުގައި ޖަވާބުދެއްވިއެވެ.

މާތް ﷲ އެކަލޭގެފާނަށް ޢިބްރަތްތެރި ފިލާވަޅުތަކެއް ދަސްކޮށްދެއްވުމަށް އިރާދަކުރައްވައި، ދެ ކަނޑު ގުޅޭ ހިސާބުގައި "ޚަޟިރު" އޭ ކިޔުނު އަޅުވެރި، ޢިލްމުވެރި ބޭކަލަކު ވާނެކަމަށް އެންގެވިއެވެ. މޫސާ عَلَيهِ السَّلام އެ ބޭކަލަކާ ބައްދަލުކުރެއްވުމުގެ ޝައުޤުވެރިވެވަޑައިގެން، އެ ބޭކަލަކާ ބައްދަލުވާނެ ގޮތެއް އަންގަވައިދެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގަތެވެ. އެހިނދު، އެބޭކަލަކާ ބައްދަލުކުރެއްވުމަށް ދަތުރަށް ފައްޓަވާއިރު މަހެއް ހިއްޕަވައިގެން ވަޑައިގަތުމަށާއި، އެ މަސް ގެއްލޭ ހިސާބުން އެބޭކަލަކާ ބައްދަލުވާނެކަމުގެ ޚަބަރު ދެއްވިއެވެ.

ޚަޟިރުގެ އަސްލު ނަންފުޅާމެދުގައްޔާއި، އެއީ ނަބީބޭކަލެއްތޯއާއި، އަދިވެސް އެބޭކަލަކު ދުނިޔޭގައި ހުންނެވިތޯއާމެދު ޢިލްމުވެރިންގެ ބަސްފުޅުތައް ތަފާތުވެފައިވެއެވެ. މޫސާގެފާނާ ބައްދަލުވެވަޑައިގެންނެވި ބޭކަލަކީ ޚަޟިރުކަމަށް ޞައްޙަ ޙަދީޘްތަކުގައި އައިސްފައިވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އިތުރު ތަފްޞީލެއް އައިސްފައެއް ނުވެއެވެ.

ކޮންމެއަކަސް، ޚަޟިރުއާ ބައްދަލުކުރެއްވުމަށްޓަކައި، މޫސާ عَلَيهِ السَّلام އާއި، އެކަލޭގެފާނަށް ޚިދުމަތްކޮށްދެއްވާ ޒުވާން ބޭކަލެއްކަމުގައިވާ ޔޫޝަޢު ބުން ނޫން، ކުނި ނުވާނެގޮތަށް ލޮނު އަޅާ ހިއްކާފައިވާ މަހެއް ހިއްޕަވައިގެން ދަތުރުފެއްޓެވިއެވެ. ދެ ކަނޑު ގުޅޭ ހިސާބަށް ވަޑައިގެންނެވިހިނދު، އަރާމުކޮށްލުމަށްޓަކައި މަޑުކޮށްލެއްވިއެވެ. އެ ދެކަނޑު ގުޅޭ ހިސާބަކީ މެޑިޓްރޭނިއަން ކަނޑާއި ފާރިސް ކަނޑާ ގުޅޭ ހިސާބުގައިވާ ތަނެއްކަމުގައި ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެއެވެ. އަދި އެ ހިސާބަކީ މެޑިޓްރޭނިއަން ކަނޑާއި ރަތްކަނޑު ގުޅޭ ހިސާބުގައިވާ ތަނެއްކަމުގައިވެސް ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެއެވެ. ދެ ކަނޑު ގުޅޭ ހިސާބުން ޔޫޝަޢުއަށް ފެނިވަޑައިގެންނެވީ ޢަޖައިބުކުރުވަނިވި މަންޒަރެކެވެ. އެ ގެންނެވި މަސް ތެޅިގަތުމަށްފަހު އުނދަގޫ ހަނިމަގަކުން ގޮސް ކަނޑުގެތެރެއަށް ދިޔަ މަންޒަރެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެ ވާހަކަ މޫސާގެފާނަށް ދަންނަވާކަށް ހަނދުމަފުޅެއް ނުވިއެވެ.

އަނެއްކާވެސް އެދެކަލުން ދަތުރަށްފަށްޓަވައިގެން ވަކިހިސާބަކަށް ވަޑައިގެންނެވިހިނދު، މެންދުރުގެ ކެއުން ގެނެސްދެއްވުމަށް ޔޫޝަޢުކުރެން މޫސާ عَلَيهِ السَّلام އެދިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެހިނދު، އެމަހުގެ ކަންތައް ހަނދުމަފުޅުވެގެން، އެކަމުގެ ޚަބަރު ދެއްވިއެވެ. ދެން އެދެކަލުން އެމަސް ކަނޑުތެރެއަށް ދިޔަ ހިސާބަށް އެނބުރި ވަޑައިގެންނެވިހިނދު ޚަޟިރުއާ ބައްދަލުވެވަޑައިގެންފިއެވެ. އަދި އޭގެ އެއްބޭކަލަކު އަނެއްބޭކަލަކަށް ތަޢާރަފުވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި ޚަޟިރުގެ ކިބައިން ޢިލްމު އުނގެނިވަޑައިގަތުމަށް މަޑުކޮށްލެއްވުމުގެ އިޒުނައަށް މޫސާ عَلَيهِ السَّلام އެދިވަޑައިގަތެވެ. ޚަޟިރު އިޒުނަދެއްވުމަށްފަހު، މޫސާގެފާނަށް ކެތްތެރިވެވަޑައިގަތުމަށް ކުޅަދާނަފުޅު ނުވާނެކަންވެސް އެންގެވިއެވެ. އެހިނދު މޫސާގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. "ﷲ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، ތިމަންކަލޭގެފާނީ ކެތްތެރިޔަކުކަމުގައި ކަލޭގެފާނު ދެކެވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. އަދި އެއްވެސް އަމުރަކަށް ކަލޭގެފާނަށް ތިމަންކަލޭގެފާނު ނުކިޔަމަންތެރިވެވަޑައެއް ނުގަންނަވާނަމެވެ." އެންމެފަހުން ޚަޟިރު ވިދާޅުވިއެވެ. "ފަހެ، ކަލޭގެފާނު ތިމަންކަލޭގެފާނާއެކު ވަޑައިގަންނަވަނީނަމަ، އެކަމެއްގެ ވާހަކައިން ތިމަންކަލޭގެފާނު ކަލޭގެފާނަށް ބަޔާންކޮށްދެއްވައިފުމަށް ދާންދެން އެއްވެސް ކަމަކާ ދޭތެރޭ ތިމަންކަލޭގެފާނާ ސުވާލު ނުކުރައްވާށެވެ!" މޫސާގެފާނު މިކަމަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ.

އޭގެފަހުގައި އެބޭކަލުން ނަވަކަށް އަރައިވަޑައިގަތެވެ. ދަތުރުގެ ވަކި ހިސާބަކުން، ޚަޟިރު އެ ނައު ފޫދުއްވާލެއްވިއެވެ. އެހިނދު މޫސާގެފާނު ނުރުހުންތެރިވެ ވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ. "އެ ނައު ތިޔަ ފޫދުއްވައިލެއްވީ އޭގެ އަހުލުވެރިން ޣަރަޤުކޮށްލެއްވުމަށްތޯއެވެ؟ ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނު ތިޔަކުރެއްވީ ބޮޑުވެގެންވާ ނުބައިކަމެކެވެ." ޙަޟިރު އިތުރު ޖަވާބެއް ނުދެއްވައި މޫސާގެފާނު ވެވަޑައިގެންނެވި ޢަހުދުގެ މަތިން ހަނދުމަކޮށްދެއްވިއެވެ. ދެން މޫސާގެފާނު އެ ޢަހުދާމެދު ހަނދުމަފުޅުނެތުނުކަމުގެ އުޒުރު ހުށަހެޅުއްވުމުން ޙަޟިރު އެކަން ޤަބޫލުކުރެއްވިއެވެ.

ދެން އެދެބޭކަލުން ރަށަކަށް އަރައިވަޑައިގެން ހިންގަވައި ވަޑައިގަންނަވަނިކޮށް، ކުޑަފިރިހެންކުއްޖަކާ ބައްދަލުވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެހިނދު، ޙަޟިރު އެކުއްޖާ ޤަތުލު ކުރައްވައިފިއެވެ. މޫސާގެފާނު ކޯފާއިސްކުރައްވައި ވިދާޅުވިއެވެ. "އެކަކުވެސް މަރާފައިނުވާ، ކުށެއްނެތް، ޠާހިރު ނަފްސެއް، ތިޔަ ޤަތުލު ކުރެއްވީތޯއެވެ؟ ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނު ތިޔަކުރެއްވީ ވަރަށްބޮޑު ނުބައިކަމެކެވެ." އަނެއްކާވެސް، މޫސާގެފާނު ވެވަޑައިގެންނެވި ޢަހުދުގެ މަތިން ޚަޟިރު ހަނދުމަކޮށްދެއްވުމުން، މޫސާ عَلَيهِ السَّلام އުޒުރު ހުށަހެޅުއްވިއެވެ. އަދި މީގެފަހުން އެއްވެސް ކަމަކާމެދު، ސުވާލު ކުރައްވައިފިނަމަ ނުގެންދެވުމަށް އެދިވަޑައިގަތެވެ.

ދެން އެ ދެބޭކަލުން ވަޑައިގަންނަވަނިކޮށް، ރަށެއްގެ ބަޔަކާ ހަމަޔަށް ވަޑައިގެންނެވުނުހިނދު، އެރަށުގެ މީހުންގެ ކިބައިން ކާއެތިކޮޅަކަށް އެދިވަޑައިގަތެވެ. ފަހެ، އެ ރަށުގެ މީހުން އެބޭކަލުންނަށް މެހުމާންދާރީ އަދާކުރުމަށް ދެކޮޅުހެދިއެވެ. ދެން އެރަށުން ވެއްޓެންކައިރިވެފައިވާ ފާރެއް ދެކެވަޑައިގަތްހިނދު ޚަޟިރު ވަޑައިގެން އެ ފާރު ތެދުކުރައްވައިފިއެވެ. އެހިނދު މޫސާ عَلَيهِ السَّلام ވިދާޅުވިއެވެ. "ކަލޭގެފާނު ބޭނުންފުޅުނަމަ، އެކަމަށް އުޖޫރައެއް ހިއްޕެވިދާނެއެވެ."

މި ސުވާލާއެކު، މޫސާ عَلَيهِ السَّلام އާއި ޚަޟިރާ ދެބޭކަލުން ވަކިވެވަޑައިގަތުމުގެ ވަގުތު އައިސްޖެހުނެވެ. ޚަޟިރު ވިދާޅުވިއެވެ. "މިއީ ތިމަންކަލޭގެފާނާއި، ކަލޭގެފާނާ ދެމެދުގެ ވަކިވުމެވެ. ކަލޭގެފާނަށް އެކަންކަމުގެ މައްޗަށް ކެތްކުރެއްވުމަށް ކުޅަދާނަވެވަޑައިނުގެންނެވުނު ކަންތައްތަކުގެ ތަފްޞީލު ތިމަންކަލޭގެފާނު، ކަލޭގެފާނަށް ކިޔައިދެއްވާ ހުށީމެވެ." އެ އަރައިވަޑައިގެންނެވި ނަވަކީ ކަނޑުގައި މަސައްކަތްކޮށްއުޅޭ ނިކަމެތި މިސްކީނު ބަޔެއްގެ ނަވެކެވެ. އަދި އެ ނައު ހަލާކުކޮށްލެއްވުމަށް ގަސްދުކުރެއްވީ، ސަލާމަތުންވާ ކޮންމެ ނަވެއް ގަދަކަމުން ފޭރިގަންނަ ރަސްކަލަކު އެ ނައުގެ ފަހަތުގައިވާތީއެވެ. އެ ނައު ފޫދުއްވާލުމުގެ ސަބަބުން އެ ރަސްގެފާނު، އެ ނައު އަތުލައިނުގަނެ ދޫކޮށްލާނެއެވެ. އަދި އެ މިސްކީނުންނަށް އެ ނައު އަލުން މަރާމާތުކޮށްގެން މަސައްކަތް ކުރެވޭނެއެވެ.

އަދި އެދިމާވި ފިރިހެންކުއްޖާގެ މައިންބަފައިންނަކީ ހެޔޮލަފާ މުއުމިނު ބައެކެވެ. ފަހެ، އެ ދެމީހުން އުރެދި ކާފަރުވެދާނޭ ދަރަޖައަށް އެދެމީހުންނަށް އެ ކުއްޖާ އުނދަގޫކޮށް، ދުއްތުރާކޮށް އަނިޔާކުރެއެވެ. ފަހެ، އެ ދެމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އެކުއްޖާއަށްވުރެ ހެޔޮވެގެންވާ ޞާލިޙު، އަދި އޯގާތެރިކަންބޮޑު ކުއްޖަކު އެދެމީހުންނަށް ދެއްވާނެއެވެ.

އަދި އެ ފާރަކީ؛ އެރަށުގައިވާ ޔަތީމު ދެކުދިންނަށް ލިބިގެންވާ ފާރެކެވެ. އެ ފާރުގެ ދަށުގައި، އެ ދެ ކުދިންނަށްވާ ޚަޒާނާއެއް ވެއެވެ. އެ ދެކުދިންގެ ބައްޕައަކީ، ޞާލިޙު މީހެކެވެ. ފަހެ، ﷲ އިރާދަކުރެއްވީ، އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތުން އޮތް ރަޙުމަތެއްގެގޮތުން އެ ދެކުދިން ބޮޑުވެ، ފުރާފުރިހަމަވުމުން، އެ ދެކުދިންގެ ޚަޒާނާ، އެ ދެކުދިން ލިބުމަށެވެ.

އެކަންކަމުގެ މައްޗަށް ކެތްކުރެއްވުމަށް މޫސާ عَلَيهِ السَّلام އަށް ކުޅަދާނަވެވަޑައިނުގެންނެވުނު ކަންތައްތަކަކީ މާތް ﷲގެ ޢިލްމުފުޅުގެ ތަނަވަސްކަމުން، އެކަންކަމުގެ ޚަބަރު ދެއްވުމުން ކުރެއްވި ކަންކަންކަމުގައި ޚަޟިރު ބަޔާންކުރައްވައި، މޫސާ عَلَيهِ السَّلام އާއި ޚަޟިރު ވަކިވެވަޑައިގަތެވެ.